Forsíða

Um Íslenska leikhúsmenn

Varðandi þá þætti íslenskra leikhúsmanna, sem hér eru birtir, skal þrennt tekið fram:

1) Þeir fjalla einkum um leikhússtarf einstaklinganna. Margir þeirra sinntu einnig ýmsum störfum, en á þau er oftast drepið mjög lauslega. Hér er því ekki um tæmandi ævilýsingar að ræða. Um skáldin og verk þeirra er t.d. ekki fjallað bókmenntalega, nema þá mjög takmarkað. Sum þeirra störfuðu lítið við leiksvið, önnur létu þar mjög að sér kveða og mörkuðu sín spor í leiklistarsöguna. Gott dæmi um hið síðarnefnda eru Indriði Einarsson og Einar H. Kvaran. Á hinn bóginn eru svo menn eins og Matthías Jochumsson og Jóhann Sigurjónsson sem voru umfram allt skrifborðshöfundar og komu lítt að almennri leikhúsvinnu. Báðir hafa þó haft svo djúpstæð áhrif á íslenskt leikhús með bestu leikritum sínum að það hefði verið fráleitt að sleppa þeim í yfirliti sem þessu.

2) Þættirnir eru fyrst og fremst ætlaðir til almennrar kynningar og því sleppt að vísa beint í heimildir. Aftan við þá er aðeins getið þeirra almennu ritsmíða, sem mest hefur verið sótt í, fyrir þá lesendur sem vildu afla sér ítarlegri fróðleiks. Í flestum tilvikum er mjög stuðst við leikdóma og önnur blaðaskrif sem höfundur hefur safnað um árabil, einkum auðvitað eftir að komið er fram á 20. öld. Þá er stuðst við almenn mannfræðirit s.s. Íslenskt skáldatal, Merka Íslendinga, Hver er maðurinn?, Íslenska samtíðarmenn o.fl. án þess þess sé getið sérstaklega.

3) Einstaklingarnir, sem um er fjallað, eru einkum valdir með tilliti til áhrifastöðu þeirra. Þetta eru því höfundar, leikstjórar eða fólk sem hefur lent í einhvers konar forystuhlutverki, formlegu eða óformlegu, og sem slíkt haft ótvíræð mótunaráhrif á þróun listgreinarinnar. Tímamörk eru dregin við 1920, þ.e. þá kynslóð leikhúsfólks sem tók fyrstu skrefin í átt til atvinnuleikhússins, en komst ekki á leiðarenda. Síðar verður bætt við þáttum af öllum helstu burðarleikurum íslensks leikhúss fram yfir miðja síðustu öld.


Settur hefur verið upp á vegum Leikminjasafns Íslands Gagnabanki íslenskra leikhúsa og leikhúslistamanna þar sem hægt verður að fá upplýsingar um verkefni í öllum íslenskum leikhúsum frá stofnun Leikfélags Reykjavíkur til okkar daga.

Leikminjasafn Íslands hefur haft þann hátt á að minnast aldarafmæla merkra íslenskra leikhúsmanna undir heitinu Merkisdagar íslenskrar leiklistarsögu.

Póstur: Box 249, 172 Seltjarnarnes  |  Símar: 862 4808 og 863 6437  |   Netfang: leikminjar@akademia.is